Cradle to Cradle

De wereld wordt door ons consumptiepatroon verregaand uitgeput. Hoe kan dat anders? Vanessa van Koppen schreef hierover in AdRem.

Productie en consumptie

Onze economie is gericht op productie en consumptie. Dat brengt weliswaar voor een aantal mensen welvaart mee, maar het put ook de aarde uit. Daar zijn steeds meer mensen het over eens. Oplossingen worden gezocht in recycling en in steeds hoogwaardigere  – lees: zuiniger – technologieën. Maar dat zijn slechts druppels op de gloeiende plaat. Zolang we met zijn allen regelmatig nieuwe televisies, auto’s en computers blijven kopen zal het tij niet keren.

De architect William McDonough en de chemicus Michael Braungart stellen dat je, om een wezenlijke verandering te weeg te brengen, alle gebruikte materialen in een product na hun ‘leven’ nuttig moet inzetten in een ander product. Zij noemden dit ‘cradle-to-cradle’: ‘van wieg tot wieg’, in plaats van ‘van de wieg tot aan het graf’.

Afval moet voedsel worden

In hun boek: ‘Cradle to cradle: remaking the way we make things’ leggen ze uit dat de meeste recyclingtechnieken die tegenwoordig worden gebruikt slechts tot uitstel van executie leiden. Zo dient papier opnieuw gebleekt te worden om te kunnen worden hergebruikt en het daarbij gebruikte chloor komt uiteindelijk toch weer in de grond of in de lucht terecht. Hetzelfde geldt voor plastic. Hergebruikt plastic degradeert snel onder invloed van zonlicht, waardoor schadelijke stoffen de bodem inzakken. Je zou dus beter hout kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld paaltjes in plaats van gerecycled plastic: als deze vergaan – omdat ze nou eenmaal verrotten – dienen ze als voedsel voor nieuwe vegetatie. Afval moet voedsel worden.

Om dit te kunnen bewerkstelligen, aldus McDonough en Braungart, moet je biologische en technische productiemiddelen eenvoudig kunnen scheiden. Op deze manier kunnen de biologische componenten gemakkelijk als compost dienen en de technische productiemiddelen zonder tussenkomst van schadelijke chemicaliën of energetisch verkwistende processen worden hergebruikt. Om de daad bij het woord te voegen is hun boek geschreven op bladzijden van een soort plastic, waarbij je de inkt met warm water kan verwijderen. Het boek is dan eenvoudig te hergebruiken als nieuw boek.

Functies in plaats van objecten

‘Cradle-to-cradle’ kreeg veel belangstelling en er zijn inmiddels diverse podia waar dergelijke initiatieven worden ontplooid. Naast dit initiatief zijn er ook nog andere, alternatieve invalshoeken om het probleem van verspilling en uitputting van de aarde tegen te gaan. 

De filosoof Karim Bennamar beschreef in zijn boekje ‘Overvloed’ zo’n alternatieve invalshoek: ‘Het roer kan radicaal om door tijdens het ontwerpen te denken in termen van functies in plaats van in termen van objecten’, zo schrijft hij. We willen misschien een auto hébben, maar we willen er vooral in kunnen rijden. Moeten we dan ook eigenaar zijn van de auto? Volgens Bennamar niet. Want als de auto eigendom blijft van de producent (niet de leasemaatschappij!) en wij betalen voor het gebruik, zal de producent er dan niet van alles aan doen om de auto zo zuinig en duurzaam mogelijk te laten zijn en zo lang mogelijk mee te laten gaan?

De producent wordt dan verantwoordelijk voor zijn product. Hij heeft dan geen baat meer bij een beperkte levensduur. Zo gaat het verhaal van een gloeilampenfabrikant die al decennia geleden een gloeilamp had uitgevonden die niet kapot kan gaan. Deze is alleen nooit op de markt gebracht, omdat het financieel veel aantrekkelijker is om veel gloeilampen te verkopen. Daarvoor dient hun levensduur beperkt te zijn. Wanneer de gloeilamp eigendom van de fabriek blijft en wij betalen voor het gebruik, wordt dat anders. 

Andere manier van denken

Bovengenoemde invalshoeken vergen wel een radicale andere manier van denken. Maar ze hebben beiden wel als voordeel, dat ze niet anti-kapitalistisch zijn. Daarom zouden ze misschien op termijn nog wel eens een kans van slagen kunnen hebben, in onze toch door en door kapitalistische samenleving. We gaan het zien.

Benieuwd geworden naar ‘cradle-to-cadle’? Zie bijvoorbeeld de website www.duurzaamheid.nl of of bekijk hieronder de aflevering van Tegenlicht “Afval is Voedsel (cradle to cradle)” uit 2006.

Afbeelding: “Cradle to Cradle” by Source. Licensed under Fair use via Wikipedia.

Dit artikel, met als oorspronkelijke titel “Kringloop-economie: ‘cradle-to-cradle’ en functie-denken” is geschreven door Vanessa van Koppen, Redactielid AdRem, lid van gemeente Den Haag.

AdRem
Dit artikel verscheen eerder in AdRem. AdRem is het maandblad van de Remonstranten.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *