Column: Voorbij het vanzelfsprekende

Misschien is het wel luxe-probleem nummer 1: verveling. Een modern probleem van rijke mensen die alles te kiezen hebben. Je kunt doen wat je wilt, maar uiteindelijk verveel je je. Eenzaamheid, ontevredenheid. We zoeken naar iets dat hieraan voorbij gaat. Voorbij het vanzelfsprekende.

Verschillende problemen

In minder uit-ontwikkelde landen kampt men met hele andere problemen. Overleven van dag tot dag, je kinderen meer geven dan dat je zelf hebt gehad. Het lijkt wel alsof de keuzes en de manier van leven veel vanzelfsprekender is – hoewel ik er eigenlijk niets van weet, opgegroeid in een beschermde omgeving in Nederland, waarbij ik niet eens ooit echt honger heb gehad, in tegenstelling tot 1/3 van de mensen in de wereld die continue honger hebben.

Wat ik wel weet, wat ik om me heen zie, is de wens om anders te zijn, ergens bij te horen door uit te blinken, de wereld te willen veranderen, de wens om jezelf te kunnen zijn. De keuzes en mogelijkheden die de wereld aandraagt worden als normaal aanvaard, en volwassen worden lijkt de bedrevenheid te zijn om te gaan met die verscheidenheid.

Twee soorten vanzelfsprekendheid

Er zijn dus misschien twee soorten vanzelfsprekendheid – de ene die ons leven bepaalt, maakt dat we doen wat we doen en dat we dat normaal vinden, en de andere die de mogelijkheden van de moderniteit als vanzelfsprekend aanvaarden. De eerste is waarschijnlijk altijd het geval, waar je je ook bevindt, in welke omstandigheid ook. Het is de realiteit die je op een bepaalde manier inkapselt, bepaalt wat je denkt en vindt. De tweede soort is de luxe die slechts enkelen gegeven is, waarvan er veel zich in ‘het Westen’ bevinden.

Verveling en authenticiteit

Martin Heidegger schreef over de rol van verveling in het menselijk lichaam. Hij was er zeker niet negatief over, hij zag een rol weggelegd voor verveling, van het opgaan in de werkelijkheid zoals die ons gepresenteerd is. Hij noemde dat de vervallenheid van de mens, dat we bij onze geboorte en ook elke minuut weer, geworpen worden in het individu dat we zijn, te midden van een mensheid die ons op een bepaalde manier anoniem maakt.

Die anonimiteit kan als negatief ervaren worden, als een bedreiging voor ons echte zelf, ons authentieke zelf. Boeken vol met levenskunst-theoriën zijn volgeschreven hoe we dat authentieke zelf kunnen benaderen. Maar die zelfhulp-boeken gaan voorbij aan een essentieel gegeven: het is juist de verveling en de vervallenheid in het anonieme dat ons de mogelijkheid van het werkelijk echte, de authentieke ervaring kan geven.

Voorbij het oordeel

Wat ik van Heidegger kan leren, is die verveling, het alledaagse, de eerste vorm van vanzelfsprekendheid, niet negatief te benaderen. Juist door die vorm van vanzelfsprekendheid kan ik ook het andere ervaren. Te doen wat nu eenmaal moet gebeuren – afwassen, boodschappen doen, die baan die ik eigenlijk niet heel leuk vindt, de vrienden die constant hetzelfde zeggen en me niet meer uitdagen – is niet iets negatiefs. Nee, dit alledaagse moeten we dankbaar zijn, het maakt het echte leven mogelijk.

De tweede soort vanzelfsprekendheid echter, die van de vele mogelijkheden die ons gegeven wordt in deze moderne maatschappij – misschien kan ik die wel meer gaan waarderen als een kadootje. Wat fijn dat ik kan kiezen, laat mij dus die keuzes ook echt maken en er bij stil staan. Dit vanzelfsprekend ervaren doodt de vreugde die er in potentie bij komt kijken.

Afbeelding: 5particle via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
1 antwoord

Trackbacks & Pingbacks

  1. […] Column: Voorbij het vanzelfsprekende Column: Niemand wil een toevallig bouwwerk zijn Column: keihard en donszacht Column: Pechboot Column: Verkramping of hoop? Column: Vrijzinnig als dogma 4 antwoorden […]

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *