Column: Tussen onbekend en onbekender

Als de wereld verder gaat, komt hij dichter bij perfectie, dichter bij utopische hoogtes. Dichter bij het koninkrijk van God. Dichter bij paradijs. Door Kalle Brüsewitz

Ideale wereld

Gelooft u nog in de ideale wereld? Een wereld zonder oorlog zonder zorgen en verdriet? Een wereld zonder donkerte en ongeluk? En hoe ziet die wereld er dan uit? Het beeld van de ideale wereld, een wereld zonder zorgen, is een eeuwenoud beeld dat wij kennen uit onze opvoeding; onze Christelijke traditie. Het is het beeld van het paradijs. Een weelderige tuin met fluitende vogels en gekleurde bloemen. Alles wat wij associëren met een soort van ideale wereld is het beeld dat wij meekregen uit de boeken, de kunst, de verhalen, de beelden.

Maar wat zegt het dat de beelden van die ideale wereld eigenlijk nauwelijks veranderd zijn, terwijl de wereld toch wel degelijk veranderd? Zegt dat iets over het feit dat iets niet kan veranderen zolang het niet bereikt is? Moeten we uiteindelijk eerst ons beeld bevestigd zien voor het kan veranderen? Of zegt het meer over de kracht van de beelden die wij altijd meekrijgen.

Herkenbare beelden

De traditie leert dat ons ideale beeld altijd onbereikbaar blijft, omdat het een utopisch beeld is. Het is een beeld van iets waarvoor we leven in de echte wereld en waarmee we beloond worden in de wereld na dit leven. Aanleiding genoeg om de beelden van de ideale wereld alle kanten op te laten gaan. Voorbij de menselijke verbeelding. Voorbij dat wat bestaat. Iets wat niet bestaat hoeft ook geen tastbare en begrijpelijke kaders te hebben, zou je zeggen.

Toch zijn de beelden herkenbaar. We zitten vast aan het beeld van de tuin. We zitten vast aan het christelijke beeld van een hof. Daar komen we niet van af want dat is ons direct en/of indirect geleerd. Natuur en rust associëren wij met het paradijs. Dat is het wat we associëren met de toekomst van de religie. En die is onveranderd. We streven nog steeds naar het bereiken van een soort hemel op aarde. Eeuwige Jachtvelden, hof van eden. Rust en reinheid zover je kunt kijken.

Kunst

Natuurlijk zijn er binnen de kaders van het menselijke bewustzijn en de verbeeldingskracht ontelbare werelden gecreëerd. Het is een niet te stillen bron van inspiratie. Een wereld buiten de onze. Hele genres zijn er op ontstaan. De schilderijen van Jheronimus Bosch die de tegenstelling blootleggen tussen hemel en hel. Een hel met enge wezens, vuur en chaos en een hemel met rust en vredige taferelen. Een plek waar de kleuren neutraal warm zijn, maar niet te fel. Weer dat beeld van een plek van rust en vrede. Als tegenstelling van alles wat dat niet is.

Het zit in zoveel meer. Films als Metropolis en Independance Day en boeken als George Orwell’s 1984 en Ray Bradbury’s Fahrenheit 451 flirten met de gevolgen en mogelijkheden van de ontwikkelingen in de maatschappij en de angst voor de toekomst. Wat ze uiteindelijke allemaal bindt, is dat de angstbeelden ingegeven zijn door ontwikkelingen in de maatschappij. Die ontwikkelingen zorgen voor onzekerheid en chaos. Op welke manier dan ook. Het zijn buitenaardse wezens die onze wereld bedreigen. het is de techniek die zich zo hard ontwikkeld dat er angst is dat die techniek het van ons over gaat nemen. Angst voor dat wat gebeurd en waar we geen grip op hebben.

Het onbekende

Uiteindelijk is het angst voor het onbekende. Het is angst voor dat waarvan we geen idee hebben wat de uitkomst is. Maar wel een onbekende dat we dagelijks meemaken in onze wereld. Het is die angst die ons creatief maakt. Het is de angst die ons zoveel leert over onszelf en de wereld waarin we leven. Het leert ons dat we de behoefte hebben aan houvast. Dat we behoefte hebben aan rust en regelmaat en dingen die we begrijpen.

En daar zit een enorme discrepantie. We verlangen blijkbaar terug naar het beeld van het paradijs. We grijpen terug op het beeld van de tuin, de hemel. Die wereld van de eeuwige jachtvelden en een plek waar iedereen lief en aardig is en de vlinders rustig vliegen. Dat schept vertrouwen. Die wereld waar we naar verlangen is niet de wereld waarin we leven. We verlangen naar een wereld die er helemaal niet is en helemaal nooit echt zal zijn. We verlangen naar een hele grote utopische plek. Een onbekende plek. We leven in een wereld waar de angst voor het onbekende ons constant laat verlangen naar een nog groter onbekende. Maar wel een onbekende waarvan we de beelden kennen vanuit onze cultuur. De kracht van die beelden maakt dat we bang zijn voor een bekend onbekende waar we dagelijks mee te maken hebben en verlangen naar het echte onbekende dat we alleen kennen als een soort hoop. Noem het vertrouwen.

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *