Column: Nooit meer komkommertijd – over het nieuws van filosofie

Als kind verbaasde ik me vaak over het bestaan van zoiets als ‘komkommertijd’, ‘komkommernieuws’ en lange gesprekken over het weer. Inmiddels snap ik beter waarom – vanwege een rare opvatting over wat nieuws is, een illusie van het nieuwe. Filosofie is van alle tijden, van elke dag. Een reflectie door Nicole des Bouvrie.

Komkommertijd – omdat nieuws het nieuwe is

Als de media niet meer weten waar over te schrijven – bijvoorbeeld als de politiek op vakantie is, de scholen dicht zijn en ook de meeste bedrijven op een half pitje draaien – dan verschijnen er wel eens afbeeldingen van komkommers, of andere opvulberichten. Waarom is dat zo? Gebeurt er dan werkelijk niets?

Deels heeft dit waarschijnlijk te maken met de manier waarop we beoordelen wat nieuswaardig is. Het moet nieuw zijn, het moet veel mensen aanspreken, het moet deels vermaken. Het moet aangrijpen. Maar het moet vooral niet als ‘saai’ ervaren worden. Een voetballer die weer vrijgezel is, is dus nieuws. De zoveelste aanslag in Syrië of Irak waar we geen beelden van hebben en verder weinig informatie, is geen nieuws. Tenzij we er iets nieuws over kunnen zeggen.

Illusie van het nieuwe

In wezen is dit een hele verkeerde manier van het nastreven van iets ‘nieuws’. Wanneer iets werkelijk nieuw is, dan kunnen we het niet begrijpen, niet verstaan, we hebben er geen woorden voor. We staan versteld – letterlijk: we zijn van plaats veranderd doordat we iets werkelijk nieuws hebben ervaren. Het nieuwe is dan ook eigenlijk niet van elke dag – stel je voor dat je elke dag een levensveranderende ervaring door zou maken! Dat zou betekenen dan je elke dag je leven opnieuw moet bezien, opnieuw moet bekijken wat je doelen en wat je identiteit is.

Nee, het grootste deel van ons leven is heel erg doorgaans en normaal. De herhaling van hetzelfde geeft ons houvast, geeft ons een idee dat we weten wat er gaande is, dat we invloed uit kunnen oefenen op onze omgeving. Waarschijnlijk in ieder geval deels een illusie – want uiteindelijk overkomen veel dingen ons. Maar door ons te omgeven met meer van hetzelfde, voelen we ons op ons gemak. We voelen ons onderdeel van dezelfde groep, van een volk, we zijn thuis – juist omdat we ons niet de hele tijd af hoeven vragen waar we zijn en waar we nu eigenlijk helemaal mee bezig zijn.

Noodzaak van het alledaagse, het oude nieuws

De inhoud van het journaal, het nieuws, datgene wat ‘wij’ – of onze vertegenwoordigers in de media – als ‘nieuw’ zien, is datgene dat ons een plaats geeft, een gevoel van verstaan, begrip en het maakt dat we ons weer beter kunnen verhouden tot elkaar. En zelfs als we niet allemaal op de hoogte zijn van het ‘nieuws’ dat momenteel nieuw lijkt, dan hebben we altijd nog het weer om over te spreken.

Want wat is er niet beter voor het gevoel van saamhorigheid om samen te praten over de grote veranderingen in het weer, een spettertje vandaag, een beetje zon morgen, de storm van gisteren. Het maakt dat we spreken met elkaar, en elkaar laten weten dat we samen in één wereld wonen, dat we er allebei thuis zijn en dat we ons nergens druk over hoeven te maken.

Filosofie voorbij het nieuws

Eigenlijk is er dus elke dag komkommernieuws, elke dag weer wereldschokkende veranderingen die ons op onze plaats houden. Tot het moment dat er werkelijk wat gebeurt. Een ‘event’ zoals dat in de filosofie wel eens wordt genoemd. Maar misschien is dat ook wel te hoopvol – kan er werkelijk wat gebeuren dat nieuw is, als het werkelijk nieuwe iets is dat we niet eens kunnen herkennen?

Genoeg vragen voor elke dag.

Afbeelding: YL Tan via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *