Column: Het einde van de stilte

Het is apart hoe we maar doorgaan met het dagelijkse, het normale. Ook als de wereld verandert. Ook als paradigma’s ruw worden verstoord door de manier waarop een enkeling het vuur opent op de normen en waarden die onwrikbaar leken. We blijven herhalen wat ons bekend is. We lijken wel gevangen in een ritueel, een ritueel dat zelf de oorzaak is van het verscheurd worden. Door Nicole des Bouvrie.

Stilte verstoord

Verbaasd lees ik een klein berichtje op nu.nl. “Op meerdere scholen in Nederland hebben leerlingen maandag de minuut stilte verstoord voor de slachtoffers van de aanslagen in Parijs. Ze riepen bijvoorbeeld ‘Allahu akbar’ (Allah is groot) of ze praatten door de herdenking heen.” Een berichtje dat verder weinig aandacht kreeg. Al snel was het bedolven onder belangrijker nieuws, als zoiets al bestaat. Nieuwe bommeldingen, nieuwe gijzelingen, nieuwe baby’s die geboren worden. En het was wellicht ook maar een onbevestigd bericht, cijfers bestonden er niet over, dus het was statistisch niet echt gebeurd.

Toch hield het me bezig. De stilte was verstoord. En niet door kleine kinderen die geen idee hebben van het concept ‘stilte’. Of door oude mensen die op dat moment hun laatste ademtocht uitblazen. Of door verdrietige mensen die hun tranen niet in stilte kunnen laten vallen. Nee, door jonge mensen die niet stil wilden zijn. Niet vanwege onachtzaamheid, vanwege onwetendheid. Ze stonden op tegen een opgelegde stilte. Een stilte die door hun toedoen niet plaats vond. Een stilte die verstoord wordt, is immers geen stilte.

Einde van de stilte?

Rituelen kun je niet opleggen. Wanneer een ritueel niet klopt, niet juist is, niet past bij je eigen uiting van het gevoel dat erachter zit, dan is het onmogelijk om je er aan te houden. Hoe vaak ben ik zelf niet in proestend lachen uitgebarsten juist op momenten dat het totaal ongepast was, tijdens een gebed of een moment stilte. Maar hier is sprake van iets anders. Het verstoren van stilte, is het opstaan tegen een gebruik waarin je niet gehoord wordt. Het is het nemen van ruimte omdat er dingen zijn waarover gepraat moet worden. De deken van stilte kan die gesprekken verstoren, kan de status quo opleggen. Het opleggen van stilte is het vragen in gelid te staan, juist op een moment dat duidelijk wordt dat niet alle neuzen dezelfde kant op wijzen.

Het is niet voor niets dat de jonge generatie niet de preek van priester wil aanhoren, niet bij voorbaat ja en amen wil zeggen.

Het kan zijn dat de stilte is verstoord als een soort grap, als een baldadigheidje. Maar wat nu als de wereld is verandert, als stilte niet meer de manier is om te gedenken, om te reflecteren? Wat als het een symbool van de overheerser is, van de gevestigde orde die ons vertelt waarover we na moeten denken. Het is niet voor niets dat de jonge generatie niet de preek van priester wil aanhoren, niet bij voorbaat ja en amen wil zeggen. De nieuwe generatie wil in gesprek gaan, wil leren, wil zelf kunnen begrijpen.

Opstand

Geen wonder dat sommigen in opstand komen. Waren er maar meer die in opstand tegen opgelegde stilte komen. Die het gesprek kunnen en durven aangaan. Dat is zoveel waardevoller dan minuten stilte. Het in opstand komen is een nee zeggen, waarop direct een ‘ja’ komt. Laten we met elkaar in gesprek gaan over dat ja. En laten we iedereen die ‘nee’ zegt de ruimte geven om dat te doen. De mensen die ‘nee’ zeggen zorgen voor de transformatie van het geheel. Die hebben de toekomst.

“Ik kom in opstand, dus wij zijn.” Albert Camus.

Volgens Camus begint een opstand, een revolte, altijd met het gevoel ‘dit pik ik niet’. De mens die zich opricht met het gevoel ‘dit pik ik niet’ zegt nee. In dit nee-zeggen zit ook altijd een positieve waarde verborgen: je zegt nee in naam van die waarde, die je gerespecteerd wilt zien. (Camus volgens Hans Achterhuis)

Afbeelding: CHRISSPdotCOM via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *