Column: Eufemisme of niet, het goede op vrijdag

Vandaag is het goede vrijdag. Een nationale feestdag, een vrije dag, een dag van bezinning, een dag van inkeer. De dag dat Jezus stierf aan het kruis, dat is wat herdacht wordt. Waarom noemen we dat ‘goed’? Is het een eufemisme, of zit er meer achter?

Goede dood

Het treft me altijd weer, dat in de christelijke traditie een dood van de meest belangrijke persoon wordt herdacht op een dag die we goed noemen. Goed en dood. In één zin. Het doet me denken aan het worod euthanasie, dat letterlijk zoiets betekent als ‘goede dood’. Een eufemisme, of misschien inmiddels al niet meer: want het zelf kiezen wanneer we dood gaan is misschien wel de meest menswaardige manier. Of niet?

Maar is het niet al op witte donderdag dat we herdenken dat Jezus zijn dood tegemoet gaat. Als zoon van God kiest hij, volgt hij, wat voor reden dan ook. Is niet de processie die op witte donderdag herdacht wordt het meer waard om geassocieerd te worden met het woord ‘goed’?

De goede dood zonder eufemisme

Toch zou ik willen dat het goede hier wordt bedoeld zonder dat het als een verhulling voor iets triest of zwaarmoedigs wordt gebruikt. De dood is wellicht iets triests, maar zeker in de beleving van veel mensen die geloven in een groter geheel waar de dood slechts een verandering is, en niet een radicaal einde, is de dood ook iets moois. 

Ook binnen de filosofie is de dood zeker niet iets puur negatiefs. Afgezien van de gevolgen en de gevoelens voor de achterblijvers die zeker niet vergeten moeten worden, is de dood voor het individu zelf van een heel andere orde. Zo kun je je afvragen of de dood eigenlijk wel bij het leven hoort, is het leven immers niet precies over op het moment dat de dood intreedt? Zolang we leven, is de mens onsterfelijk.

Leven in het teken van de dood

Toch staat veel van het leven in het teken van de dood. Niet als een manier om angst in te boezemen, of om er maar voor te zorgen dat kinderen goed naar hun ouders luisteren. Nee, juist doordar het leven wél eindig is, zo stellen sommige filosofen, maakt het onze keuzes en de manier waarop we ons leven leiden wél waardevol. Als we alle tijd in de wereld zouden hebben, waarom zouden we dan onze buurman vandaag helpen? Dat kan altijd morgen ook nog. Waarom zou ik studeren, als ik dat over vijftig jaar ook nog kan doen? De dood brengt dus een urgentie in ons handelen, waardoor we onszelf kunnen onderscheiden en een identiteit kunnen vormen. 

Dat is wat mij betreft het goede van de dood. En daarom ben ik ook zo gecharmeerd door bepaalde gebruiken van culturen waarbij bij het overleven de verhalen en de daden van die persoon worden verteld, om te laten zien wat voor keuzes die persoon maakte, hoe hij of zij de tijd die was toegekend heeft gebruikt. Een focus dus op de persoon die je weliswaar mist, maar wiens daden nog altijd voortleven. En daar heb je Pasen niet eens voor nodig.

Afbeelding: Creativity+ Timothy K Hamilton via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *