Column: Birdman en de werkelijkheid in kunst

Winnaar van vier oscars en een lijst met bekende namen al hoofdrolspelers. Is dat genoeg om een film te gaan bekijken? Of is het de ondertitel van de film die het hem doet? In elk geval, een film die de moeite waard is: “Birdman: or the unexpected virtue of ignorance“. Een column zonder spoilers, door Nicole des Bouvrie.

Na afloop

Regelmatig probeer ik een goed toneelstuk te zien, en gelukkig leven we in een tijd waarin dat (nog) kan. Maar ongeacht het niveau van het stuk, een van de dingen die me altijd heel erg raken bij een toneelstuk, is het publiek na afloop. Nederlands publiek gaat sowieso staan, en klapt heel lang, wat afbreuk doet aan het onderscheid kunnen maken tussen een middelmatig stuk en iets dat geweldig is. Maar oké, dat is nog tot daaraantoe.

Wat me echt raakt is het moment dat de lichten weer aan gaan, dat je je weer bevindt temidden van mensen die zojuist allemaal dezelfde materie aangereikt hebben gekregen. En dat die mensen dan elkaar aankijken, elkaar aanspreken en meestal in één woord of maximaal één zin samenvatten wat hun gevoel of conclusie was bij het stuk. Anderhalf uur, drie uur, samengevat in 140 lettertekens. En na die uitwisseling van tweets, aan elkaar, aan de telefoon, lijkt het leven gewoon weer door te gaan. Welke tram ze naar huis zullen nemen, wat er morgen voor ontbijt is.

Ervaring van de werkelijkheid

Dat is waar de film Birdman voor mij over gaat. Hoewel het verhaal misschien over hele andere dingen gaat – dat mag u zelf bepalen. Maar voor mij gaat het over de schok die telkens wordt ervaren bij de overgang van het ervaren van kunst, van iets werkelijks, iets dat voorbij gaat aan het dagelijkse van alledag. Iets wat je op veel verschillende manieren kunt ervaren, vanuit verschillende posities – iets wat in de film ook duidelijk naar voren komt: als schrijver, als acteur, als toeschouwer, als geliefde, als kind, als onwetende voorbijganger.

En die ervaring, dat ervaren van kunst en dat niveau van intensiteit waaraan je dan bloot kunt staan, maakt dat het helemaal niet zo makkelijk is om weer ‘terug’ te keren naar datgene wat er voorheen al was, naar diegene die je was, die je verwacht wordt te zijn. Want zeg nou zelf, welk modern mens laat zich nog veranderen door een beetje kunst? Katharsis, ervaring van kunst als iets van het hogere, al die lastige woorden, laten we dat maar aan de oude Grieken overlaten.

Maar toch…

Toch wil ik er voor blijven pleiten op zoek te blijven gaan naar die ervaringen. Ookal wordt je dan wellicht voorgehouden dat je niet van deze tijd bent, dat je niet werkelijk bestaat omdat je niet mee gaat in wat er van je verwacht wordt – zoals een van de heftige discussies in Birdman mooi laat zien, in een uitstekende vertolking van Emma Stone overigens (zie foto hieronder).

Misschien is het wel prima om op die manier niet te bestaan. Die ‘virtue of ignorance’, die waarde van onwetendheid, is wat het wellicht mogelijk maakt om niet opgeslokt te worden door de belemmeringen van het heden. En daardoor juist meer in het heden te staan, in de momenten van ervaring van iets dat veel werkelijker is dan het alledaagse kan zijn. Op een bepaalde manier dan.

Ik ben er nog niet over uit. Maar laten we niet meer klappen aan het einde van een goed toneelstuk, maar stil zijn, de stilte eeuwig laten duren, om de gewone praatjes uit te stellen, om te verblijven in het moment van berusting en bezinning.

Afbeeldingen: © 2014 – Fox Searchlight.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *