'Columbine' en het recht om een tekst te verminken (1)

Wie is er verantwoordelijk voor geweld? Is dat de kunstenaar die de daders inspireert? Of is de het dader zelf? Schrijver Hafid Bouazza zegt hierover: ‘Iedereen heeft het recht om mijn teksten de verminken, verkeerd te lezen en verkeerd te interpreteren’. Niet hij, maar de beschouwer is verantwoordelijk voor wat het doet met een kunstwerk. Een analyse door Kalle Brüsewitz. Vandaag deel 1.

Columbine

Voorjaar 1999. Op 20 april van dat jaar werd de wereld geschokt door iets groots. Die dag vond er op de Columbine Highschool in de stad Columbine in de Amerikaanse staat Colorado een bloedbad plaats. Twee leerlingen van de school liepen met machinegeweren het gebouw binnen en schoten 13 mensen en zichzelf dood. Die dag herinner ik me niet zozeer, maar het waren wel de dagen en weken erna die op mij een diepe indruk achterliet. Het belangrijkste moment daarin was dat de Amerikaanse supermarktketen Walmart besloot met het stoppen van de verkoop van de cd’s van Marilyn Manson. Niet de munitie en de wapens werden uit hun schappen gehaald, maar cd’s.

Drie mogelijkheden

Hoe erg moeten je teksten en je muziek zijn, wil je de hele wereld op zijn kop zetten en de schuld krijgen van zo een ongelooflijk wrede gebeurtenis? Is Marilyn Manson een wrede geweldprediker en immoralist of is Manson niet meer dan een kunstenaar die, net als Hafid Bouazza, niet verantwoordelijk is voor wat mensen doen met zijn kunst. Bouazza zegt daarover: ‘Iedereen heeft het recht om mijn teksten de verminken, verkeerd te lezen en verkeerd te interpreteren’. Niet hij, maar de beschouwer is verantwoordelijk voor wat het doet met een kunstwerk.
Een derde optie is natuurlijk dat Manson een moralist is en zijn kunst niets meer is dan een spiegel voor de wereld. Ik zal ingaan op een aantal standpunten die de opinie vormde over Manson na ‘Columbine’. Vervolgens zal ik mijn eigen analyse maken aan de hand van secundaire bronnen.

Abuse part II

Ik begin met mijn uitgangspunt: onderstaande tekst komt uit Manson’s nummer ‘Abuse Part II (Confession)’ uit 1995. Je zou deze tekst op meerdere manieren kunnen interpreteren, als je kijkt naar de inhoud van de tekst:

[Boy:] I was baby-sitting my little cousin, and his father has these, this little stash of these little women magazines and everything. And I made him his like really down and little child.
[Man:] How old was he?
[Boy:] 6/ 7
[Man:] Uh huh
[Boy:] Really tiny and small and innocent and he showed me the magazines, where they were, and we were looking at them, and then, I played with his little innocent penis and I made him dance with me.
[Man:] Did you get a hard on?
[Boy:] Somewhat, it was kind of impossible.
[Man:] How did that make you feel?
[Boy:] At the time…
[Man:] Did you feel like you were doing something wrong or did you like it?
[Boy:] Both. I felt very powerful. Actually.
[Man:] What else did you do with him?
[Boy:] I orally gratified and whatever.
[Man:] Did you suck his dick?
[Boy:] Yes. I just made him do things to me.
[Man:] What did he do to you? Did you make him touch you or what did you make him do?
[Boy:] I made him do all of those things.
[Man:] Hmm?
[Boy:] I made him do all of those things.
[Man:] Do you want to be punished now for being bad?
[Boy:] Umm, hmm.
[Man:] Go give me your belt

Het is het verhaal over een man die een jongen uithoort over zijn seksuele handelingen met een klein kind om er als lezer vervolgens achter te komen dat de man niet een politieagent of een ouder is, maar zelf een kinderverkrachter.

Apollinisch en Dionysisch

De persoon Marilyn Manson heeft al als bijnaam ‘shockrocker’ en staat algemeen bekend als iemand die schokt om het schokken, de puberale variant, zoals professor Liesbeth Korthals Altes het noemde. Maar Manson bewandelt ook graag controversiële paden die eigenlijk nog het meest in de buurt komen van de Dionysische barbaar van Friedrich Nietzsche. Het is het geheel opgaan in het dionysische zonder enige apollinische ‘rem’. Dit past ook wel in de levenshouding van Marilyn Manson. Het is immers bekent dat hij lid is van de ‘Kerk van Satan’. Deze religieuze stroming gaat onder andere uit van de aanbidding van het individu. Ze streven een wereld na waar iedereen per definitie niet gelijk is, maar iedereen superieur is ten opzicht van de ander. Dit leidt in de praktijk tot een levenshouding die overeenkomsten vertoont met de filosofie van Markies de Sade: ‘Alles is geoorloofd’. De Sade gaat er vanuit dat de natuur een ‘moloch’ is; een beest. ‘De natuur heeft de onschuldige mens zonder zijn instemming op de wereld geworpen en zal hem ook verslinden’, zo stelt Rüdiger Sanfranski over Marquis de Sade in Het kwaad of het drama van de vrijheid. De Sade ziet niet in waarom we de mens nog verder moeten belasten met moraal, die alleen maar kan leiden tot gewetensnood, zo stelt hij. Hij stelt ook dat er geen enkele reden is om niet te mogen moorden of verkrachten. ‘Er zijn drie instanties die de mens daarvan kunnen weerhouden: God, de natuur of de wet […] Wetten zijn gebaseerd op conventies en dus vervangbaar’ .

Volgende week Deel 2

Lees het volledige interview met Hafid Bouazza hier

Photo Credit: id-iom via Compfight cc

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *