e kijkt door een beslagen spiegel

Bron van alle zonden: jezelf te serieus nemen

In onze tijd van assertiviteit, autonomie en zelfbeschikking is het heel belangrijk om je eigen mening te vormen. Soms is dat best lastig. In de klas van onze dochter moest er een essay worden geschreven – met een eigen mening. Een vriendin had onder haar tekst geschreven dat dit haar visie was, “alleen weet ik niet zeker of dit wel mijn eigen mening is”, had ze erbij geschreven. We worden erop getraind onze mening klaar te hebben. Waarschijnlijk meer nog dan in omringende landen. Het valt in elk geval mijn vrienden uit België op.

En natuurlijk is er niets tegen het hebben van ‘een mening’. Wel is het belangrijk om je te realiseren dat het een blik op de wereld is vanuit je eigen standpunt, met jouw geschiedenis, cultuur, opvoeding, hang ups etc. Marx dacht zelfs dat jouw visie altijd onlosmakelijk is verbonden met je positie in de maatschappij.

Vanuit lawaai of stilte?

Spiritueel gezien zou je blik ook te maken kunnen hebben met de plek in jezelf van waaruit je kijkt. De priester/psycholoog Henri Nouwen stelt dat je kunt kijken vanuit het lawaai in jezelf of vanuit de stilte. Aan de ‘buitenkant’ van mensen bewegen zich hun opinies, meningen, likes en dislikes; conditioneringen heet dat, zowel in de psychologie als in diverse spirituele tradities.

Aan ‘de binnenkant’ van mensen bevindt zich de plek waar ze met elkaar verbonden zijn. “De plek waar God in jou woont” noemt Nouwen dit.

Je kijkt door een beslagen spiegel, staat er in de bijbel.

Als je je sterk identificeert met de buitenkant van (je eigen) opinies etc, kun je anderen niet meer goed zien en horen. Dan kun je alleen nog je eigen mening ‘uitschreeuwen’. Dan kijk je vanuit het weefsel van je eigen geconditioneerde perspectief, dat alles met jouw geschiedenis en persoonlijke belangen te maken heeft. Als je denkt dat dat alles is wat je bent, wordt je zicht op de wereld daar volkomen door gekleurd. Je kijkt door een beslagen spiegel, staat er in de bijbel. En in de Bhagavad Gita: wat je ziet is wat je bent,

Het eigenlijke ‘fundamentalisme’

Het punt dat ik wil maken is dat dát het eigenlijke ‘fundamentalisme’ is.  Zóveel van je kleine zelf in je meningen stoppen, dat ze absoluut worden, dat jij dit bent, dat je dit niet meer kunt relativeren.

Dit zien we overal om ons heen. En de media leven hiervan; het is hun levensbloed. Ooit moest ik op TV in debat over vrouwenrollen en mannenrollen. Mijn ‘mening’ was (en is) dat het goed zou zijn, wanneer mannen meer in huis en met hun kinderen deden. Van te voren wilde ik een babbeltje maken met mijn ‘tegenstander’, maar de redactie van het programma haalde ons snel uit elkaar, alsof we boksers op weg naar de ring waren. We werden uitgenodigd het ‘zo zwart wit mogelijk’ te stellen. Ook heb ik met verbazing wel eens een interview teruggelezen. Veel ervan was een stuk ‘krasser’ dan ik zelf gezegd had.

Misschien schotelen de media ons voor wat we zelf willen en moeten we de hand ook in eigen boezem steken. Het geeft veel vrijheid, wanneer je je realiseert dat je meer bent dan een verzameling meningen, voorkeuren en afkeren. Meer dan een profiel ook, waar bedrijven hun marketing op af kunnen stemmen.

Onthechten van je mening

Het geeft veel rust om je te realiseren dat er een ruimte is waarin al onze meningen zich aan ons  laten zien, maar dat we er niet mee samen hoeven te vallen. Om een voor sommigen heel ouderwets woord te gebruiken, we kunnen ons ervan ‘onthechten’.

En dan komen we dieper in ons zelf , op de plek waar we met elkaar verbonden zijn, als wijnranken, zoals in de Bijbel staat. Dan zien we anderen, horen we anderen. Daartoe moet je je kleinere, ‘geconditioneerde’ zelf wat minder series nemen. Hier citeer ik graag Oscar Wilde: taking yourself seriously is the original sin!

Foto: Tiago A. Pereira via Compfight cc

Vincent Duindam
Vincent Duindam is psycholoog. Zijn onderzoek naar ‘zorgende vaders’ werd erg bekend. Op dit moment verbindt hij inzichten uit zowel de positieve psychologie als de grote spirituele tradities met de thema’s ouderschap, onderwijs en relaties.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *