‘Bonus niet de bron van alle kwaad’

Harmen Brethouwer – Raymond Zaal, docent bij Hogeschool Inholland, deed promotieonderzoek naar onethisch gedrag bij een bank. De titel van zijn proefschrift bij de Nyenrode Business Universiteit luidt Organizational determinants of unethical behavior in commercial banking. Zijn conclusie: fout gedrag op de werkvloer heeft minder te maken met formeel beleid, bijvoorbeeld op het gebied van beloning, dan men vaak denkt.

Onder onethisch gedrag verstaat Zaal onder andere het bewust verstrekken van verkeerde financiële informatie, het manipuleren van rapportages of het verkeerd voorlichten van klanten. “Ik heb dergelijke gedragingen gemeten bij een grote Nederlandse bank en relateerde ze aan een groot aantal verklarende factoren”, legt hij uit. “Sommige van die factoren zijn hard, andere zacht. Harde, formele factoren liggen vast in de organisatiestructuur. Denk aan beslissingsbevoegdheden en het beloningsbeleid. Zaken die op zwart op wit staan. Daarnaast zijn er zachte, informele factoren, zoals de organisatiecultuur en het ethische klimaat.”

Complexe statistiek
Zaal koos voor een grootschalige, kwantitatieve benadering. “Bijzonder aan mijn onderzoek is dat het heel veel variabelen kent. Om die te analyseren is complexe statistiek nodig”, zegt hij. Duizend bankmedewerkers kregen een vragenlijst met 140 vragen. “Ik vroeg niet of ze zelf onethisch gedrag vertonen, want dan krijg je vertekende antwoorden, maar of ze het waarnemen.”

Natuurlijk bestaat de kans dat werknemers de zaken rooskleuriger of juist negatiever voorstellen dan ze zijn. Maar dat is niet problematisch, zegt Zaal. “In dit type onderzoek gaat het om de relatie tussen de variabelen. Ondanks overschatting of onderschatting blijft de onderlinge verhouding hetzelfde.” Bovendien bleek uit de statistische analyses dat deze effecten binnen de normen bleven.

Niet rijk rekenen
De onderzoeksresultaten gaan in tegen het heersende idee dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen een formele factor als het beloningsbeleid en fout gedrag. In de publieke discussie over hoge bonussen gaat men ervan uit dat die de bron van alle kwaad zijn. Politici willen ze daarom afschaffen. Zaal: “Mijn onderzoek nuanceert die gedachte en maakt duidelijk dat het effect van die beperkte aanpak niet groot is. Politici en bankendirecties moeten zich daarom niet zomaar rijk rekenen. Organisaties horen werknemers te faciliteren en ondersteunen, zodat zij op een moreel verantwoorde manier hun werk kunnen doen.”

Hij stelt wel dat er morele overwegingen zijn om bijvoorbeeld het bonusbeleid aan te pakken. “Je kunt je afvragen of het rechtvaardig is dat iemand een bonus krijgt van 1,5 miljoen euro, want het zorgt voor grote sociale ongelijkheid en onbegrip bij anderen.”

Bron: overgenomen uit een artikel op Blijfgraven.nl

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *