Boekbespreking: More Than Anyone Can Do

Dit boek van Ton Lathouwers, zen-leraar en hoogleraar Slavische literatuur, is vol van paradoxen. Woorden die oproepen tot het verder kijken dan die woorden. Persoonlijke ervaringen die universele werkelijkheid bevatten juist omdat ze persoonlijk zijn. Het verlangen naar het onmogelijke om het mogelijke te kunnen aanvaarden. 

Al lezende kwam ik erachter dat dit boek niet te lezen is zonder de waarschuwing die in het voorwoord geuit werd ter harte te nemen: elk woord dat geuit wordt kan niet geacht worden het meest buitengewone over te brengen. Dus ook niet als de uitgesproken woorden opgeschreven zijn en gebundeld tot een boek. Maar dat maakt het nog niet overbodig om wel te proberen dat buitengewone over te brengen. Het tot je nemen van woorden die iets over willen brengen dat eigenlijk niet benoemd kan worden, vergt nogal wat van de oplettende lezer. Het is dan ook niet een boek dat je achterelkaar uitleest. Maar wel een boek dat aan blijft trekken, dat je graag bij je draagt om elke dag een passage uit te lezen. Om te inspireren tot eigen gedachtes. Om vooroordelen los te weken. Om te reflecteren op je eigen zoektocht naar het onmogelijke, het goede.

De zen-toespraken die in dit boek samengebracht zijn, waren oorspronkelijk mondelinge toespraken in een Sesshin, een soort dagenlange meditatie waarbinnen Ton Lathouwers eenmaal per dag de stilte doorbrak en deze woorden ter overdenking meegaf aan de mediterenden. De stilte en rust die deze woorden oorspronkelijk omhulden zijn nog altijd merkbaar, ook wanneer je dit boek leest temidden van het bruisende gehaast dat het tegenwoordige leven kenmerkt. Het ritme van de zinnen zet aan tot rust. Als je eenmaal de cadans door hebt, is het alsof de woorden je als een rustig kabbelende stroom meevoeren, van onderwerp naar onderwerp, zonder de rode draad uit het oog te verliezen.

Toch is het een boek dat met beide benen in de wereld staat, zelfs in onze eigen westerse wereld. De verwijzingen naar ervaringen en overleveringen uit de joodse en christelijke tradities als een brug naar de oosterse optekeningen die besproken werden, zijn enorm verhelderend. Ook de uitgebreide besprekingen van Kierkegaard, Nietzsche en Dostojevski maakten het lezen werkelijk een bron van vreugde. Geen wijzende vingertjes. Geen oordelen. Geen verering van iets of iemand. Het boek is een optekening van een persoonlijke zoektocht, gebruikmakend van alles dat de wereld te bieden heeft, zonder voor-oordelen en zonder keuze voor een specifieke leraar of religieuze overtuiging. Enkel de uitspraak dat “een ontmoeting van hart tot hart het meest belangrijke is”. En “bovenal, geen enkele methode of protocol” je daar kunnen brengen waar je denkt uit te moeten komen, of je dit nu nirvana, verlossing, bevrijding of verlichting noemt.

Uiteindelijk is de houding die we als mens aannemen tegenover het leven van belang, ongeacht onze naam, leeftijd of achtergrond. Het is de kunst om uit te vinden welk van de tienduizend dingen wij zijn. De tienduizend dingen die symbool staan voor alle verschillende vormen van werkelijkheden die er in de wereld voorkomen. Tienduizend dingen die elk hun eigen rol en plaats hebben in het geheel. Vandaar dat je waarheden die uit verhalen en ervaringen spreken nooit als ‘methode’ aan kunt nemen. Wanneer een ‘waarheid’ tot dogma verwordt, is ze verloren. In plaats daarvan, zo spoort Lathouwers aan, kun je niets anders dan accepteren dat je één van de tienduizend dingen bent en je daar bewust van zijn bij alles wat je doet, welke vorm je zoektocht naar het goede ook aanneemt.

More Than Anyone Can Do, Zen Talks kan hier besteld worden bij VU University Press.

Foto: Ian Britton/FreeFoto

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *