Boedhisme studeren aan de VU(2)

Afgrelopen week plaatsten wij het eerste deel van het artikel ‘Boedhisme studeren aan de VU’ uit Volzin. Hierbij het tweede en tevens laatste deel.

Na de pauze gaan de rolluiken omhoog voor het college van Lourens Minnema, docent vergelijkende religiewetenschappen. “Ik hou van daglicht, niet van powerpoints”, legt hij uit. “Een krijtje is voor mij goed genoeg.” Hij benadrukt dat hij niet vanuit een persoonlijke religieuze beleving doceert. Zijn colleges horen tot de zestig procent die algemeen wetenschappelijk zijn. Ze zijn bedoeld voor studenten uit alle richtingen binnen religie en levensbeschouwing. Wat zijn eigen religieuze overtuiging is, laat hij dan ook in het midden. 

Hij waagt zich in veertig minuten aan een vergelijking tussen de monotheïstische religies (jodendom, christendom en islam) enerzijds en boeddhisme en hindoeïsme anderzijds. “Mijn stelling is dat ze overeenkomsten hebben omdat ze opkwamen in dezelfde periode in de cultuurgeschiedenis, de Axiale Tijd”, zegt hij. “In de Preaxiale Tijd, tot 550 voor Christus, ging men af op wat men zag: als iemand een nobel uiterlijk had, ging men er vanuit dat hij ook nobel was van binnen. In de Axiale Tijd vertrouwde men niet langer op het uiterlijk. Men wilde doorstoten tot het diepste wezen van de mens.”

Dat leidde ertoe dat het voor joden, christenen en moslims niet langer genoeg was om aanwezig te zijn bij rituelen. Ze moesten zich er innerlijk toe bekeren. Een vergelijkbare verinnerlijking deed zich voor in het hindoeïsme en boeddhisme, maar Minnema heeft geen tijd meer om dit uit te diepen. “Uiteindelijk ontstonden hieruit de Hindoeraad Nederland en de Boeddhistische Unie Nederland”, besluit hij haastig zijn betoog. Gelach uit de zaal.

Ik vraag me af of dit het soort informatie is waarop ik zit te wachten en ben teleurgesteld dat blijkbaar maar veertig procent van alle colleges specifiek over boeddhisme gaat. Maud Snijders (53) deelt mijn twijfel niet. “Het beschouwelijke past mij als een jas; de term perspectivische lenigheid van Van der Braak spreekt mij aan. Nu zit ik maar thuis met mijn boeken en op mijn meditatiekussen. Ik neig er sterk naar de opleiding te gaan doen. Puur uit interesse, niet om erin te gaan werken. Het wordt wel een enorme tijdsinvestering met grote consequenties, want ik help nu mee op onze boerderij.”

Ook Marianne Brouwer (41) en Corine de Jong (43) zijn van plan zich op te geven. Ze zijn student en docent bij het Boeddhistisch Centrum Haaglanden. “Ik zit een beetje in een midlifecrisis”, zegt Marianne. “Ik heb mijn baan opgezegd, wil andere dingen gaan doen. Misschien wil ik de geestelijke verzorging in, maar het lijkt me ook interessant om bezig te zijn met zingeving in organisaties, om rituelen te begeleiden of mee te denken over de positie van boeddhisme in de samenleving.”

Knetteren
Dan verplaatsen we ons naar een gebouw verderop. Daar worden, in de Almazaal op de tiende verdieping, de nieuwe specialisaties feestelijk ‘geopend’. Artho Jansen, voorzitter van de Boeddhistische Zendende Instantie, vertelt hoe het allemaal begon: “Twaalf jaar geleden haalde een gevangene een boek van een boeddhistische leraar uit de bibliotheek. Daarover wilde hij praten met een boeddhist, maar die was er niet. Sinds een paar jaar zijn er boeddhistisch geestelijk verzorgers in gevangenissen. Dat die nu academisch opgeleid kunnen worden, is een mijlpaal in de geschiedenis.”

Decaan Wim Janse van de faculteit godgeleerdheid vervolgt: “Het is uniek dat een van huis uit protestantse universiteit een opleiding tot boeddhistisch chaplain en hindoegeestelijke krijgt, en dat een seculiere overheid die opleidingen meefinanciert. Wij zijn een universiteit waar levensbeschouwing ertoe doet. Op onze faculteit willen we studenten leren om zich academisch te uiten vanuit hun eigen identiteit, zodat er een multiculturele dialoog op niveau ontstaat. We kiezen niet voor het grijze midden, maar stimuleren studenten om positie in te nemen en daarover in gesprek te gaan. Daardoor kan het soms knetteren, bijvoorbeeld over homoseksualiteit of over het bestaan van God.”

Studente Ashni Loetawan koos voor religie en levensbeschouwing omdat ze verlangde naar een “andere, hogere kennis”. Haar opleiding ervoer ze als een “innerlijke spirituele reis”. Die werd versterkt door een reis naar India. Ze is blij dat toekomstige studenten zich kunnen specialiseren in boeddhisme of hindoeisme. Met het laten klinken van een meegebrachte klankschaal luidt ze de nieuwe studies in. Boeddhist Artho Jansen, hindoe Radj Bhondoe en VU-decaan Wim Janse doen daar nog een schepje bovenop door met z’n drieën met één grote lucifer de “vlam van kennis en wijsheid” aan te steken.

René Kuiper (24) is enthousiast. Hij zou na zijn opleiding tot geschiedenisstudent graag het boeddhismetraject volgen aan de VU, maar hij vreest dat hij het hoge collegegeld niet kan opbrengen. “Op de middelbare school had ik last van paniekaanvallen en hartkloppingen. Ik zocht spirituele begeleiding en ben verschillende geloven langsgegaan. Mediteren hielp me om rustig te worden. De Boeddha was voor mij een voorbeeld hoe ik wilde worden. Dat heb ik niet meer losgelaten. Ik zou graag een keuzevak boeddhisme gaan geven of als geestelijk verzorger willen werken. Mensen in mijn omgeving begrijpen niet dat ik boeddhist ben. Deze studie geeft me ook een steviger basis om dat uit te leggen.”

Volgens hoogleraar André van der Braak is er een toenemende behoefte aan “boeddhistische profes- sionals” in beleid, advies, onderwijs en journalistiek. “Religie heeft lang in het verdomhoekje gezeten, maar ik verwacht dat het de komende jaren meer een rol zal gaan spelen in het maatschappelijk de- bat. Atheïsme heeft niet het laatste woord. Het gaat tegenwoordig ook over wat men praktiseert, niet alleen over wat men gelooft. In die nieuwe betekenis zal religie in de toekomst geen vies woord meer zijn. De behoefte aan mensen die hier zinnige, traditie- overstijgende dingen over kunnen zeggen, neemt toe.”
’s Avonds geniet ik van het mediteren met mijn vipassanagroep aan de Utrechtse Oudegracht. Daarna maak ik de balans op. Vooral de ‘belevingsvakken’ van de nieuwe studierichting spreken me aan, maar ik wacht liever nog een jaartje, tot die goed van de grond is gekomen. Meer theoretische kennis en over de muren van mijn sangha heen kijken is mooi, maar voorlopig heb ik genoeg aan de ervaringen die ik opdoe op mijn meditatiekussen.

Info
Vanaf september zijn er vier richtingen binnen de studie religie en levensbeschouwing aan de VU: regulier, islam, boeddhisme en hindoeïsme. De studie telt op dit moment 64 studenten. Je kunt de opleiding in voltijd (drie jaar) of deeltijd (zes jaar) doen, voor 1771 euro collegegeld per jaar. Als je vanaf 1991 al een bachelor of master hebt afgerond, betaal je het instellingstarief van 9000 euro. Wie een universitaire of hbo-opleiding heeft afgerond, kan een aanvraag doen om in één jaar parttime de premaster te volgen voor 1771 euro. Afgestudeerden in de sociale of geesteswetenschappen hebben direct toegang. Daarna kun je meteen door naar de eenjarige master (vanaf 2013) en de postdoctorale opleiding tot geestelijk verzorger (vanaf 2014) van nog eens een jaar. Aanmelding voor de studie kan officieel tot 1 juli, officieus is er meer tijd. 

Meer informatie: www.vu.nl/boeddhisme    

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *