Beraadsdag "Uit De Kunst" – een verslag

De op 9 april gehouden beraadsdag van de vrijzinnige kerken heette niet alleen Uit de Kunst, maar was dat ook. Een verademing in deze tijd, waarin populisme hoogtij viert en mensen niet geraakt willen worden maar vermaakt. Hulde aan de kleine kerken voor dit frisse tegengeluid.

Zien of niet zien, dat is de vraag

Wat spreekt ons aan in een schilderij? Is het de voorstelling, de sfeer, de kleuren? Kijkend naar de abstracte kleurvlakken van Mark Rothko, is er op het eerste gezicht niet veel te zien. Maar de kijker wordt het doek als het ware ingezogen en op een dieper niveau geraakt. Deze spanning tussen wat er feitelijk te zien is en wat niet, speelt in de beeldende kunst al eeuwenlang een belangrijke rol. Het is goed terug te zien in de kunst van vóór en na de Beeldenstorm. De Rooms-katholieke kunst is weelderig, zoet en overduidelijk in wat zij wil overbrengen. De protestantse kunst bevat ook verwijzingen naar het christelijk geloof, maar subtiel en op de achtergrond gehouden. Het geheel is soberder en laat veel aan de eigen invulling over. Een nieuw ‘geluid’ is geboren.  

Compassie

Kunst en muziek kan mensen raken. Je laten raken is een voorwaarde voor het ontwikkelen van compassie. Dat betekent immers delen in de passie van de ander, jouw zielesnaren laten meeresoneren met die van de ander. De Britse schrijfster Karen Armstrong, groot voorvechtster van compassie, stelt dat het de basis is van alle religie. Religie en kunst zijn in haar optiek dan ook sterk verwant. Maar gemakkelijk is het ervaren van compassie niet. Want we willen graag gelijk hebben, ons ego zit in de weg. Soms ook weten we ons geen raad, bijvoorbeeld als we met ernstig zieke mensen te maken hebben. Of de mensen voor wie we compassie voelen worden vervelend en gaan ons claimen. Dat gebeurt nogal eens in de praktijk van het pastoraat. Dan moeten we grenzen stellen en keuzes maken. Compassie ervaren kan kennelijk alleen als onze innerlijke ruimte intact blijft. 

Kunst of ontwikkelingssamenwerking?

Wat is beter: bezuinigen op kunst en cultuur, of op ontwikkelingssamenwerking? Waar gaat ons hart, onze compassie, het meest naar uit? Dit dilemma lijkt reëel gezien de plannen van de overheid, maar is in wezen oneigenlijk. Onwikkelingssamenwerking gaat over het fysieke en materiële bestaan van de (mede)mens, kunst en cultuur over het geestelijke en non-materiële. Beide zijn van levensbelang. Mensen die noodgedwongen in armzalige omstandigheden leven, behouden hun waardigheid dankzij religie en kunst en cultuur. In onze contreien zorgen kunst en cultuur voor ontvankelijkheid, voor het scherpen van de ziel. En dat hebben we nodig om af te komen van ons superioriteitsgevoel en vooringenomenheid – alsof wij het heil wel even komen brengen. Dat is een achterhaalde visie. Ook hier zou het moeten gaan om wederzijdse betrokkenheid, om het openstaan voor de passie en cultuur van de ander. En dat is te leren. 

Marijke van Duin 

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *