Artikelen door Jean-Jacques Suurmond

Humor is de zuster van geloof

Wie niet gelooft, leeft uit zijn eigen centrum. Dat heeft beslist voordelen, je zit zelf aan het stuur van je bestaan. Een risico is dat we ons ik te serieus nemen, ja zelfs tot maatstaf maken waar ook anderen zich aan moeten houden. Dat maakt een relatie tot een heikele opgave, om maar te zwijgen van multicultureel samenleven.

 

Atheïsme

Vraag je een atheïst waarom hij niet in God gelooft, dan antwoordt hij dat hij het idee verwerpt van een autoritaire vader in de hemel, of van een harteloze hemelmanager die baby’s in Soedan laat verhongeren, of simpelweg aan die hypothese geen behoefte heeft. Allemaal menselijke voorstellingen van God. Maar God zelf ontsnapt per definitie aan alle beelden. Daarom kan hij niet ontkend worden, evenmin als een president verdwijnt door een portret van hem te verbranden.

Hangplek

Ik weet niet hoelang hij er al hangt, aan het eind van het heuvelweggetje waar ik  timmer aan onze opknapper. Honderd jaar of meer, schat ik. Hij hangt op een kruispunt, waar hij als een zenmeester naar links en rechts tegelijk wijst. Zo vinden mensen de juiste weg. Het bloed uit zijn wonden is pas door de dorpsschilder mooi rood opgefrist. Een gebogen weduwe heeft een bloemetje neergelegd. Lindebomen naast hem houden trouw de wacht.

Ecclesia

‘Kom binnen, Ecclesia.’ Ze is een wat statige dame met een spits hoofd en een zangerige stem. ‘Heb je geen hoedje op?’
‘Paulus, met die opmerking dat vrouwen iets op hun hoofd moeten dragen kom je vandaag echt niet meer weg.’
‘Wat zijn mensen toch zot,’ mompelt de apostel.

Kerk voor de sterken

Acht jaar geleden schreef ik er een essay over. Het blad Praktische Theologie wijdde er pas een themanummer aan. En het blijkt nu ook uit het nieuwe rapport ‘God in Nederland:’ de kerk is teveel een kerk voor de zwakken en te weinig voor de sterken. Mensen zijn sterk en mondig geworden door het proces van individualisering. De paus en behoudende protestanten vinden dat een goddeloze ontwikkeling,  maar zelf herken ik er de inspiratie van de Geest in. Mensen ademen met Gods adem en beslissen zelf. Ze nemen verantwoordelijkheid voor hun leven en zijn niet meer afhankelijk van een machtige kerk die fronsend voorschrijft wat goed voor hen is.

Spookrijder

‘Egotripperij!’ reageert een predikant op een casus waarin mensen niks met de kerk willen maar wel om een rouwdienst in de historische kapel vragen, compleet met zwarte kaarsen en muziek van Frans Bauer. Hij slaagt erin mild humaan te blijven kijken, zoals zijn voorgangers in het geloof al op de schilderijen van Rembrandt doen. Dat schijnt verplicht te zijn voor vrijzinnigen. Één van hun boekjes heet zelfs dreigend: ‘De aantrekkingskracht van aardig christendom.’

Barth de Bom

Laatst is er een oud, nog steeds niet ongevaarlijk projectiel in Nederland gevallen. Ik bedoel de vertaling door Mark Wildschut van Karl Barths boek De brief aan de Romeinen.
Het commentaar (eigenlijk meer een uit de hand gelopen preek) werd rond 1920 ‘een bom op de speelplaats van de liberale theologen’ genoemd. Die gingen ervan uit dat geloof en – pak ‘m beet – het koninkrijk van God vooral een menselijke aangelegenheid waren. Een aantal steunde de oorlogslustige Duitse keizer. Twintig jaar later gingen ze in de herhaling, nu met Hitler. Beide keren vonden ze Barth op hun pad.

Goedkope kerk

Ik voel me schuldig omdat veel mensen niet in de kerk komen.
Er wordt beweerd dat ‘de kerken leeg lopen,’ maar dat strookt niet met mijn waarneming. De mensen lopen helemaal niet weg. Er zijn er wel die zich laten uitschrijven, maar die kwamen sowieso al nooit. Nee, als mensen verdwijnen dan is dat omdat ze verhuizen of dood gaan – heel acceptabele redenen om niet meer op te komen dagen.