Artikelen door Helen Knopper

Van Sigmund Freud tot Viktor Frankl(2)

Viktor Frankl (1905-1997)

De Weense neuroloog en psychiater Viktor E. Frankl, wiens vrouw, ouders en broer in concentratiekampen omkwamen, overleefde zelf drie concentratiekampen. Een enorme schok was dat men hem het manuscript (zijn ‘eerste geesteskind,’zoals hij het later zelf noemde) dat hij in de voering van zijn jas had verstopt, afnam en vernietigde. Na zijn bevrijding herschreef hij het, waarna het boek onder de titel The Doctor and the Soul (From Psychotherapy to Logotherapy) bij Random House, New York verscheen. 

Van Sigmund Freud tot Viktor Frankl(1)

Sigmund Freud (1856-1939)

‘Reeds eenmaal ben ik zo vrij geweest u onder het oog te brengen dat het geloof aan een vrije en onafhankelijke wil diep in uw innerlijk wortelt, een geloof dat zich niet laat rijmen met wat de wetenschap ons leert en moet onderdoen voor de leer van het, ook ons zieleleven beheersende, determinisme.’ * Het was in 1917 dat Freud tijdens een lezing over de droomuitleg deze volzin op zijn gehoor losliet. Ruim veertig jaar later zou de humanistisch psycholoog Carl Rogers zeggen: ‘Het is mij volkomen onmogelijk te geloven dat ( ) spontaneïteit, vrijheid, verantwoordelijkheid en zelfstandige keuze niet bestaan.’ **

Worden wat je bent(2)

Waar is Siddhi? Dat vroeg ik mij af na het verlies van mijn hond. Tot ik antwoord kreeg en wist waar ze was: in mijn geest en niet alleen in mijn herinnering, waarop ik zei: ‘Siddhi is in mijn geest. Voor nu en voor altijd.’ Het leek of heel even de sluier werd opgelicht en mij een blik vergund was op de oneindigheid. Maar wat meende ik toen gezien te hebben? Een zo overrompelend vergezicht dat het te mooi was om waar te zijn?

Worden wat je bent(1)

Wie ben ik? De filosofie geeft geen antwoord op die vraag. Nu heb ik van de filosofie nooit iets geleerd waar ik in het dagelijks leven wat aan had en daarom nooit iets gezien in filosofen. Een uitzondering vormt de Duitse filosoof Peter Sloterdijk, van wie ik iets heb opgestoken wat ik goed kan gebruiken. En dat overkwam mij na lezing van zijn boek Je moet je leven veranderen. (Nederlandse editie Uitgeverij Boom, Amsterdam 2011).

Wat de toekomst brengen moge (3)- Maakt het wat uit waar wij in geloven?

Stel dat onze liefde tot de medemens niet opweegt tegen onze drang tot zelfbehoud, hoe staan wij er dan voor? Bedroevend, zolang  – oprechte – naastenliefde een schaars artikel is en geestelijke vrijheid voor alle mensen op een illusie berust. Wie er beter voorstaan zijn degenen die, ondanks de huidige stand van zaken, de moed hebben vrijheid van geest te benoemen tot het hoogste goed, al gaat dat op straffe van het label ‘fanaticus’ opgeplakt te krijgen.

Een voorname levenshouding

Met Kerstmis besteden wij veel zorg aan de verlichting. We kopen een kerstboom en hangen die vol met lichtjes. Op diverse plekken zetten we geurkaarsjes neer. Om onze gasten een lichtend welkom te bereiden, steken we alvast de op tafel staande hoge dinerkaarsen aan. En dan is alles in gereedheid gebracht om gezamenlijk Kerstfeest te vieren.