Art of Zen Investing: WOW!

Ik moest van mezelf vorige week naar de film The Wolf of Wall Street (WOW) gaan. Als ex-beursman en volgroeid econoom wilde ik natuurlijk even een kijkje nemen. Nu moet ik zeggen dat ik geïnspireerd ben geraakt om er een blog over te schrijven. Vooral omdat dat wat er tussen de regels door in de film duidelijk wordt en heel erg goed in de theorie van the Art of Zen Investing past.

Heel erg in het kort gaat de film over hoe fout de gemiddelde zakenbank is die met het geld van de klant (jij en ik) handelt. Er is maar een doel bij deze zakenbankiers en dat is geld verdienen. Nu is de theorie van the Art of Zen Investing juist dat je een hoger doel hebt dan geld verdienen. Overbodig om te zeggen dat the Art niet toegepast wordt in WOW. Maar hoe realistisch is dit beeld?  Ik heb zelf 13 jaar op de beurs gewerkt waarvan 6 jaar in de optiepit op het Beursplein 5. 

Er was een uitspraak die mij triggerde in deze film. Deze heilige woorden kwamen van Mark Hanna, de eerste baas van de hoofdpersoon Jordan. Hij zegt de wijze woorden: “Nobody knows if a stock goes up, down or in circles”. Niemand weet of een aandeel omhoog, omlaag of in cirkels gaat. In cirkels betekent dat er niets gebeurt in het aandeel, een zijwaartse beweging. Deze woorden zijn precies het omgekeerde van wat de gemiddelde zakenbank of elke andere bank je wilt doen geloven. De vermogensbeheerder claimt dat de bank meer informatie heeft dan de gemiddelde leek en dus beter jouw geld kan beleggen dan dat je dat zelf kunt doen. Beleggingsanalisten worden opgevoed (vaak binnen de bank zelf) met dit idee.

Op jacht naar fees
Dit is volgens Hanna (en volgens mij ook) een illusie. Hanna zei het alleen iets grover in de film :). De bank heeft namelijk een hoger doel boven geld verdienen voor de klant, en dat is geld verdienen voor de bank zelf, of voor de aandeelhouders. Een beleggingsanalist wordt getraind om deze illusie hoog te houden, en zo transactiekosten voor de banken te cashen. Want met iedere transactie die je doet, verdient de bank geld. In beursjargon wordt dit wel “fee hunting” genoemd; op jacht naar fees

Er dient zich hier een belangenverstrengeling aan. Namelijk, is de bank echt op zoek naar de beste deal voor de klant? Of is de bank op zoek naar de beste deal voor zichzelf? Deze twee gaan niet per se samen. Namelijk hoe meer er gehandeld wordt binnen een beleggingsportefeuille, hoe meer de bank verdient, en meer de klant verliest. De klant is gebaad bij weinig handelen, zodat je weinig transactiekosten maakt. De bank is juist gebaat bij veel handelen.


Wel de lusten, niet de lasten
Een andere belangenverstrengeling die zich aandient heeft te maken met risico. We willen allemaal een zo laag mogelijk risico in onze belegde spaarcentjes. Ik was op de optiebeurs een market maker. Ik handelde zoals dat heet ‘voor eigen rekening’. Dit betekent simpelweg dat je niet met het geld van klanten handelt maar met eigen geld. ‘Eigen geld’ kan ook van je baas zijn. Het geld is niet afkomstig van een pool klanten bij de bank. Voor eigen rekening handelen houdt in dat je meeprofiteert van de winsten van je portefeuille maar ook (en dit is heel belangrijk) met de verliezen van je portefeuille. Je neemt dan minder onnodig risico en je wilt langetermijnwinsten genereren. Iemand die echter geld van een klant belegt, heeft een ander risicoprofiel en kiest beleggingen die risicovoller zijn, maar mogelijk op korte termijn winst opleveren. 

Als een beleggingsanalist of vermogensbeheerder geld verdient voor de klant profiteert hij mee omdat hij of zij een bonus krijgt. Indien het echter heel slecht gaat betaalt de bankmedewerker niet mee. Het ergste wat er kan gebeuren is dat hij of zij zijn of haar baan en/of goede naam verliest. En dit is waar WOW over gaat. Op een extreme manier worden klanten belazerd in deze film. De grote vraag is natuurlijk waar dit nog meer speelt. Het antwoord daarop is: overal waar bankmedewerkers meeverdienen aan de winst van de beleggingsportefeuille van een klant maar niet meebetalen als het mis gaat. En dit, sorry als dit als een schok komt, gebeurt overal. Ook hier in Nederland. Puur rationeel gesproken kun je overal waar deze belangenverstrengeling zich potentieel aandient, de bank niet vertrouwen. Ga maar na voor jezelf of jouw contact bij de bank hiertoe behoort. 

Hoger doel
In de lijn van the Art of Zen Investing is het interessant om te onderzoeken wat een hoger doel boven geld verdienen voor een bank zou kunnen zijn. Dit zou kunnen zijn ‘service verlenen’ of geld verdienen voor de klant. Misschien zelfs de transparantie in het financiële systeem bevorderen of  met het geld dat de bank verdient, mooie projecten ondersteunen die de wereld een beetje mooier maken. Daarom heb ik tegenwoordig een voorkeur voor de banken ASN Bank en de Triodos Bank, boven de meer bekendere banken.

De Rabobank staat er voor mij een beetje tussenin omdat zij niet aan de beurs genoteerd is en dus minder prikkels hebben om de aandeelhouder te plezieren. Aandeelhouders wensen in principe korte termijn winsten, en dit zou fee hunting gedrag kunnen stimuleren. Heel interessant dat de Rabobank sinds deze week (27 januari 2014) ‘Rabo-certificaten’ heeft uitgegeven, een soort obligatie die het karakter van een aandeel heeft. Dit heeft onmiddellijk effect op de informatievoorziening van de Rabobank. De aandelen van de bank zijn echter nog steeds niet aan de beurs genoteerd.

Investeren in dromen
Wat is het alternatief? Ik geef geen advies maar ik kan u wel vertellen wat ik met mijn spaargeld doe. Ik parkeer het op een spaarrekening zodat ik altijd bij mijn geld kan en ik investeer in dromen. Ik investeer in mijn eigen dromen en soms ook in andermans droom. Dit doe ik als de business case mij aanspreekt en als er een hoger doel is dan geld verdienen. Als je je geld laat beleggen door je bank ben je (denk ik) op lange termijn slechter af omdat de bank gebaat is bij haar winst in niet die van jou. Daarnaast weet je niet zeker waar de bank in belegt. In deze tijd wil je toch echt niet dat je per ongeluk in Monsanto of een wapenfabrikant belegt. 

Ga alsjeblieft zelf op onderzoek uit. En misschien eens leuk om aan je contact bij de bank te vragen wat het hoogste doel van de bank is. Ben benieuwd wat je te horen krijgt. 

En wat vond ik van WOW? Drie uur gaan zo voorbij, lekkere Amerikaanse adrenalinefilm. Heel vermakelijk, maar niet heel uniek. 

 

Het vorige en volgende blog in de reeks The Art of Zen Investing.
Afbeeldingen vbnb: Paramount Pictures, Patrick Lauke/Flickr.com, ShadyBlues/Deviantart.com 

Tim van der Vliet
Tim van der Vliet is econoom, werkte 13 jaar op de beurs, deed post-doctorale studies (CFA) en gooide ongeveer 3 jaar geleden het roer om. Nu schrijft hij over zingeving. Geïnspireerd door Japan, de stad Amsterdam en door zijn beursleven heeft hij een erg praktische kijk op spiritualiteit ontwikkeld die hij 'Zen from Amsterdam' noemt.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *