Art of Zen Investing: economie in dienst van het leven

Ik las een tijd geleden het Financieele Dagblad. Op de voorpagina stond in grote letters geschreven: “Nederlanders worden steeds ouder”. Nu zul je je misschien afvragen: “Ja, en? Dat is toch best positief?” Het is voor mij, en voor het leven in de meest ruime zin van het woord, inderdaad een positief bericht. Maar als dit op de voorkant van een financiële krant staat is dit geen goed nieuws. 

Dit is zelfs erg slecht nieuws, economisch gezien dan. Indien Nederlanders steeds ouder worden, moeten pensioenfondsen langer pensioenen uitkeren. En als dat niet kan zou de dekkingsgraad van een pensioenfonds onder de 100% komen. Dat betekent dat het pensioenfonds niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen. Ik schets een extreem geval: als van de een op de andere dag Nederlanders gemiddeld 20 jaar ouder zouden worden, zouden pensioenfondsen failliet gaan. Met het faillissement van pensioenfondsen zouden de banken naar beneden meegetrokken worden en zou het hele financiële systeem kunnen instorten. Tenzij we er wat belastinggeld tegenaan gooien natuurlijk :).

Geen grap
“Is dit een grap?”, zul je misschien denken. Nee, dit is de werkelijkheid. Het is natuurlijk extreem om ervan uit te gaan dat Nederlanders, of wereldburgers, ineens van de ene op de andere dag 20 jaar ouder worden, maar dat is slechts om aan te geven dat er een mismatch is tussen onze manier van economie bedrijven en het leven zelf. Vanuit ons hart bekeken willen we allemaal zo gelukkig en oud mogelijk worden. Maar vanuit economisch standpunt is dit niet wenselijk. Mijns inziens komt dit voort uit het feit dat onze economie gebaseerd is op eigenbelang. In een eerder blog heb ik laten zien dat Adam Smith, de grondlegger van onze klassieke financiële economie, verkeerd geïnterpreteerd is. Onze economie is gebaseerd op eigenbelang en dat creëert dit bizarre idee dat we – vanuit een economisch standpunt – vooral niet te oud moeten worden. 


Economie in dienst van het leven
Deze mismatch dient te verdwijnen. Want een economie die niet in dienst van het leven staat kan de maatschappij niet dienen omdat de maatschappij in dienst van de burger, en dus van het leven, zou moeten staan. Nu zijn er twee scenario’s van verandering mogelijk: de harde en de zachte landing. De harde landing houdt in dat het hele financiële systeem instort, met alle mogelijke catastrofale gevolgen van dien. Ik geloof echter, en dat zal je misschien niet verbazen, in de zachte landing. 

De zachte landing
De zachte landing is dat mensen binnen het systeem inzien dat we zo niet door kunnen blijven gaan. De echte change makers zijn mensen die nu in het systeem, op de werkvloer, zitten. We kunnen natuurlijk ook allemaal onze baan opzeggen en als yogi’s gaan mediteren op een berg in India, maar de vraag is of we daar nu onze omgeving hier in Nederland mee veranderen*. De echte change maker vraagt zich af of er een hoger doel gesteund wordt…

Ik geloof dat ieder mens van binnen goed is en dat als we vanuit onze intuïtie zouden denken en handelen, we het allemaal met elkaar eens zouden zijn en samen zouden werken in dienst van onszelf en het geheel. Ieder mens weet diep van binnen alles al wat ik in deze serie blogs probeer te beschrijven. Het enige wat ons in de weg staat is ons eigenbelang, ons ego zou je kunnen zeggen. Indien we naast ons eigenbelang het groepsbelang zouden dienen, kunnen we het systeem van binnenuit veranderen. 

Undercover Boeddha
Bedrijven waar eigenbelang (van zowel de eigenaars als werknemers) voorop staat kunnen alleen maar bestaan omdat in een dergelijk bedrijf mensen werken die niet (te) egoïstisch handelen. Dit zijn de undercover Boeddha’s, vaak de mensen met de lager betaalde banen. Denk aan de secretaresse en de toiletjuffrouw die altijd de problemen van anderen aanhoren en daarnaar luisteren. 

De undercover Boeddha heeft oog voor de hele groep, niet slechts voor zijn of haar privé-agenda. Dit kan overigens heel erg goed de leiding van een bedrijf zijn. Je zult dan waarschijnlijk zien dat er in dat bedrijf met plezier gewerkt wordt. Maar undercover Boeddha’s kunnen beslissen om ergens anders te gaan werken. Zonder de undercover Boeddha wordt het moeilijk om een goed bedrijf te runnen. In een bedrijf waar alleen maar ego’s aan het werk zijn zal al snel de spanning hoog oplopen en de bom ontploffen. 

Een andere zachte landing kan zijn dat bedrijven waar een hoger doel nagestreefd wordt het beter doen, meer geld verdienen met minder risico. Zelfs mensen die alleen maar op geld uit zijn leren dan dat het zin heeft om een hoger doel na te streven dat het groepsbelang dient. 

Kiezen met je portemonnee
Je kunt dit mooie idee steunen door te kiezen waar je geld instopt. Je kunt kiezen welk doel je steunt. Heeft het bedrijf waar je je boodschappen een hoger doel dan geld verdienen? Of is geld het hoogste doel? Door de bedrijven te steunen die een hoger doel hebben, steun je het hogere doel. In dit geval de Turkse groenteman die zijn familie wil onderhouden in plaats van het grote supermarktconcern dat onderaan de streep alleen maar geld ziet staan. Het is ook best een leuke bezigheid om daar over na te denken. Waar gaat mijn geld eigenlijk heen…?

Tot over twee weken!

* Ik denk overigens van wel… 🙂

Het vorige en volgende blog in de reeks The Art of Zen Investing
Afbeeldingen vbnb: Fechi Fajardo/Flickr.com, Adrian Pingstone/Wikimedia Commons, Oliver Spalt/idem

Tim van der Vliet
Tim van der Vliet is econoom, werkte 13 jaar op de beurs, deed post-doctorale studies (CFA) en gooide ongeveer 3 jaar geleden het roer om. Nu schrijft hij over zingeving. Geïnspireerd door Japan, de stad Amsterdam en door zijn beursleven heeft hij een erg praktische kijk op spiritualiteit ontwikkeld die hij 'Zen from Amsterdam' noemt.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *