Anne Zernike (5) in de voetsporen van Jan Mankes

Natuurlijk wil ik met mijn solovoorstelling zoveel mogelijk recht doen aan Anne Zernike en aan de doperse geschiedenis. Dat ben ik niet alleen verplicht aan haar en aan haar familie met wie ik contact heb. Maar dat ben ik natuurlijk ook verplicht aan de Doopsgezinde Broederschap die mij gevraagd heeft om iets over haar leven voor het voetlicht te brengen. Van te voren had ik wel door dat de studietijd van drie maanden veel te kort zou zijn om naast het schrijven van een toneelstuk, het instuderen ervan en de repetities o.l.v een regisseur ook nog allerlei onderzoek te doen en gesprekken te voeren. Om een goed beeld te krijgen van Anne Zenike moest ik veel over haar lezen, over de tijd waarin zij is opgegroeid, het milieu waaruit zij kwam en milieu waarin zij door Jan Mankes in terecht is gekomen. Daarom ben ik met het onderzoek en het lezen van boeken al direct in 2009 begonnen.

De vakanties gebruikten Sikke en ik om de voetsporen te volgen van Anne Zernike en al die woonplaatsen op te zoeken waar Anne Zernike heeft gewoond en gewerkt. Sikke heeft vooral foto’s en filmbeelden gemaakt en bewerkt. En ik liep daar rond om vooral de sfeer te proeven en te voelen. Zoals bijvoorbeeld in de Knipe, Eerbeek en Rotterdam. Maar naast Anne Zernike moest ik me ook verdiepen in Jan Mankes. Hem moest ik ook leren kennen en dus gingen we ook op zoek naar zijn voetsporen.

Sikke en ik bezochten natuurlijk de tentoonstellingen waar zijn schilderijen werden vertoond. Zoals in Museum Belvédère te Heerenveen – Oranjewoud. Eerder waren we al een in het Dirk Scheringa Museum geweest in Spanbroek. Ook kreeg ik van een bevriend echtpaar uit Harlingen het prachtige oude boek over Jan Mankes dat in 1923 vrij kort na zijn overlijden is samengesteld door Anne Mankes – Zernike en R.N. Roland Holst. Ik heb het zo lang in bruikleen en blader er af en toe voorzichtig door heen omdat het na al die jaren een heel teer boek is geworden.

Zelf kochten we het boek ‘Woudsterweg’ de Friese jaren van Jan Mankes samengesteld door Thom Mercuur en Fronique Oosterhof en uitgegeven n.a.v. de tentoonstelling in Belvédère. En kortgeleden kon ik via een collega het boek ‘Jan Mankes’ schilderijen, tekeningen en grafiek samengesteld door H.F. Bruyel – van der Palm e.a. bemachtigen.

Door wat anderen schreven over Jan Mankes heb ik mijn beeld over hem moeten bijstellen. Ik kende zijn werk voordien niet zo heel goed, maar vond de schilderijen die ik wel kende eerder droevig dan mooi. Jan Mankes kwam bij mij over als een zielige schilder die, toen ik Anne Zernike een beetje leerde kennen, wel finaal bij haar onder de plak moest zitten.

Dat dacht ik in eerste instantie. Ik vond hen ook totaal niet bij elkaar passen. Qua intelligentievermogen moest Anne hem wel veruit de baas zijn, maar al lezende wat vrienden van toen en wat anderen later over hem schreven ben ik van die gedachte teruggekomen. Hij was niet ‘dat sielige suertsje’ zoals iemand uit de Knipe hem ooit noemde maar hij was een zeer belezen mens die zich niet alleen verdiepte in de schilderkunst maar ook in literatuur, in dichters en schrijvers.

Hij verdiepte zich in Oosterse godsdiensten en las veel werk van de Bengaalse dichter en wijsgeer Rabindranath Tagore (1861-1941). Onder literatoren, filosofen, theologen en beeldend kunstenaars gold Tagores werk in die tijd wel als de brug tussen westerse en oosterse filosofie. Ook uit persoonlijke brieven kon ik opmaken dat Anne Zernike en Jan Mankes elkaar zeker hebben aangevuld en beïnvloed, maar dat zij ook erg veel van elkaar hebben gehouden. Volgende keer bewandel ik het pad van Anne.

Korneel Roosma - de Vries
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *