Andere Vrijzinnigen – De Joods-vrijzinnige gemeente ‘Beit ha’Chidush’(2)

Anne Sollie – In dit artikel wordt de ontwikkeling en geschiedenis van de Joodse vrijzinnigheid, of specifieker de gemeente Beit ha’Chidush, kort beschreven en vergeleken met de Christelijke ontstaansgeschiedenis en huidige tradities . Zijn deze (historische en actuele) ontwikkelingen van vrijzinnige geloofshoudingen soortgelijk? Zijn er vergelijkbare bouwstenen en mijlpalen op te merken?

De essentie van vrijzinnigheid binnen de Joods vrijzinnige gemeenschap Beit ha’Chidush
Net als de Christelijke vrijzinnigen destijds, hebben of zullen de vrijzinnige Joden afstand nemen van gevestigde tradities en overtuigingen die afstammen van het oorspronkelijk Jodendom. Interessant om deze eens naast de geschiedenis van de Christelijke vrijzinnigheid te leggen en na te gaan over er veel overeenkomsten en soortgelijke golfbewegingen zichtbaar zijn. Aan de hand van enkele essentiële kenmerken van vrijzinnigheid bekijken we hoe ‘universeel’ vrijzinnigheid is. Is vrijzinnigheid, ongeacht afstamming/afkomst vanuit een totaal andere cultuur en gezindte, vergelijkbaar?

·       Gelijk(waardig-)heid
Beit ha’Chidush is een onafhankelijke gemeente waarbij het draait om gelijkwaardigheid. Evenals de Christelijke vrijzinnigheid erkennen zij de gelijkheid tussen man en vrouw en homo’s en hetero’s. In deze gemeente is iedereen welkom en bestaat er ‘écht geen verschil’. Een geloof zonder fysieke of psychische voorwaarden. Ook binnen de Christelijke vrijzinnige stromingen is iedereen welkom deel te nemen en wordt er gediscussieerd over verschillende overtuigingen. 

·       Inclusiviteit
Een belangrijke mijlpaal binnen de gemeente is het breken met de religieuze norm dat je trouwt met iemand van gelijke gezindte, binnen Beit ha’Chidush worden ook niet-Joodse partners of personen volledig geaccepteerd. Dit is ook het geval bij Christelijke vrijzinnigheid, maar Beit ha’Chidush heeft daarvoor bovendien moeten breken met de eeuwenoude bloedlijntraditie binnen het Jodendom. Beit ha’Chidush wil iedereen een stem geven ook mensen die door volledig Joodse religies niet worden erkend als Joden. Een revolutionaire verandering binnen de huidige tradities. 

·       Allegorische interpretatie geschriften
Evenals de Christelijke vrijzinnigen, nemen de joods vrijzinnigen enige afstand van de heilige geschriften. Zij benaderen de teksten als een leerboek vol levenslessen, niet als een letterlijke beschrijving van de geschiedenis.

                  “Het is een schrift waar heel veel wijsheid uit te putten is (…) waar je wel nog steeds je     hoofd moet gebruiken en je afvragen: geldt dat nog wel in deze tijd of niet?”(Hannah Natans).

Deze interpretatie van geschriften is binnen elke vrijzinnige stroming een onderwerp van discussie. Origineel is dat Beit ha’Chidus de oorspronkelijke teksten zelfs heeft bewerkt. Zij gebruiken bij bijeenkomsten nu hun eigen gebedenboek, dat vertaald is naar drie talen en commentaren bevat. Daarnaast zijn er meditaties toegevoegd aan de verhalen wat neigt naar een spirituele benadering van godsdienstbenadering. 

·       Spirituele plaats
Ondanks het breken met bepaalde tradities (bloedlijn, gebedenboek etc.) erkent Beit ha’Chidush de sjoel (synagoge) als een plek voor bijeenkomsten. Wellicht genuanceerder dan het traditionele Jodendom: de plek is niet, maar een spiritueel oord die bijdraagt in de zoektocht naar zingeving. Ook het vrijzinnige Christenen maken in sommige gevallen gebruik van spirituele, dan wel, ‘heilige’ plaatsen om hun geloof te praktiseren.

Vrijzinnigheid, een universele traditie?
Zowel bij de Christelijke vrijzinnigheid als Joods-vrijzinnige gemeente Beit ha’Chidush komt de vrijzinnige stroming voort uit de zoektocht naar zingeving en gezindte die past bij de actualiteit en huidige maatschappij.

Beide vrijzinnige stromingen hebben eigen conflicten moeten overwinnen om tot een ‘eigen’ gezindte te komen. Desalniettemin lijkt het korte bestaan van Beit ha’Chidush al uit veel belangrijke mijlpalen te bestaan. Evenals de Christelijke vrijzinnigheid is er gebroken met verouderde principes en tradities. En Beit ha’Chidush verschilt (met een relatief korte bestaansgeschiedenis) al rigoureus van het traditionele Jodendom.

Beit ha’Chidush oogt als een stroming die niet bang is voor verandering en streeft naar continuïteit van het geloof. Hierdoor weten ze in relatief korte tijd vanuit verouderde tradities aansluiting te vinden met de huidige samenleving. Een mooie inspiratiebron voor de Christelijke vrijzinnigheid? Het biedt ongetwijfeld ook de vrijzinnige Christenen nieuwe inzichten om zich samen met stromingen van andere vrijzinnigen/gezindtes te spreken over zingeving. 

Dit artikel is een casestudy en dus geen representatie van de gehele (ontwikkeling van de) Joodse vrijzinnigheid. De tekst is gebaseerd op de bijbehorende video’s waarin Hannah Natans vertelt over haar geloofsbeleving als rabbijn van de Joodse vrijzinnige gemeente Beit ha’Chidush.

Foto: Uilenburg synagoge van Beit ha’Chidush-gemeente. Bron: Afbeelding: Wikimedia Commons/ Marion Golsteij

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *